DersAnlatım-8.Sınıf 8. sınıf ders notlarını PDF olarak aşağıdaki linklerden indirebilirsiniz ÜNİTE 1 MEVSİMLER VE İKLİM A-Mevsimlerin Oluşumu B-İklim ve Hava Hareketleri ÜNİTE 2 DNA VE GENETİK KOD A-DNA ve Genetik Kod B-Kalıtım C-Mutasyon ve Modifikasyon D-Adaptasyon (Çevreye Uyum) E-Biyoteknoloji ÜNİTE 3 BASINÇ A-Basınç BESİNZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Canlılar yaşamlarını devam ettirebilmeleri için enerjiye iht iyaç duyarlar. Bu enerjiyi de besinlerden sağlarlar. Bazı canlılar ihtiyaç duydukları besini kendileri üretirken bazı canlılar ise diğer canlılardan karşılarlar. Canlılar beslenme şekillerine göre 3 ayrılırlar. 1- Üreticiler BesinZinciri ve Enerji Akışı Besin Zinciri Bütün canlıların yaşamsal faaliyetleri için enerjiye ihtiyacı vardır. Canlılar enerji ihtiyacını besinlerle karşılar. Bütün enerjilerin kaynağı güneştir. Güneş ışınları ile gelen enerji fotosentez olayı ile besinlere aktarılır. Canlılar bu enerjinin bir kısmını kullanır, bir kısmını depo eder. 8 Sınıf Fen Bilimleri - Besin Zinciri ve Enerji Akışı kısaca özetlermisiniz ACİL. Idea question from @nurhangarip198 - Fen ve Teknoloji Besinzincirindeki canlı türleri: Üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılar. Besin zinciri nedir sorusunu cevapladığımıza göre zincirde bulunan canlı türlerine geçebiliriz. Besin zincirinde yer alan canlılar, beslenme şekillerine göre 3 tipe ayrılır. Bunlar ise üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardır. 1. PIb3wnv. KONU 1 Besin Zinciri ve Enerji Akışı A- Besin zinciri Bütün canlıların yaşamsal faaliyetleri için enerjiye ihtiyacı vardır. Canlılar enerji ihtiyacını besinlerle karşılar. Bütün enerjilerin kaynağı güneştir. Güneş ışınları ile gelen enerji fotosentez olayı ile besinlere aktarılır. Canlılar bu enerjinin bir kısmını kullanır, bir kısmını depo eder. Besin zinciri sayesinde bir canlıdan diğer canlıya vücudunda depo ettiği bu enerji aktarılır. Canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini gösteren zincire besin zinciri denir. Besin Zinciri Örnek Ot → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal Besin Zincirinin Önemi Besin zincirinde bulunan canlıların azalması diğer canlıları etkiler. Örnek Buğday → Fare → Yılan → Kartal Yılan farelerle beslenmektedir. Yılan sayısında meydana gelecek azalma fare sayısını artırır. Fare sayısındaki artış, buğday sayısını azaltır. Yılan sayısındaki azalma kartal sayısını da azaltır. Beslenme şekillerine göre canlılar üretici, tüketici ve ayrıştırıcı olarak üçe ayrılırlar. 1. Üretici canlılar Ototroflar Kendi besinini kendi yapan canlılardır. Üretici canlılar inorganik maddeler ve güneş enerjisi ile organik maddeye çevirerek besin üretir. Üretici canlılar güneş enerjisindeki enerjiyi kimyasal enerjiye dönüştürür. Üretici canlılarda fotosentez olayının gerçekleştiği klorofil bulunur. Besin zincirinin ilk basamağında her zaman üreticiler vardır. Üretici Canlılar Bitkiler Mavi-yeşil algler Su yosunu Siyano bakteriler Öglena üretici canlılardır. 2. Tüketici canlılar Heterotroflar Besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlılardır. İnsanlar ve hayvanlar tüketici canlılardır. Tüketiciler etçil, otçul, hem otçul hem etçil olmak üzere üç çeşittir. Koyun, inek, keçi, zürafa, tavşan, geyik, eşek otçul canlıdır. Kurt, akbaba, kartal, aslan etçil canlıdır. Ayı, insan, fare, tavuk, kedi, kurbağa, serçe, kaplumbağa hem otçul hem etçil hepçil canlıdır. 3. Ayrıştırıcılar Saprofit, çürükçül Ayrıştırıcılar bazı bakteri ve mantarlardır. Küf mantarı, şapkalı mantar, maya mantarı Ölü canlılar ve canlı atıklarını parçalayarak beslenirler. Bu sayede canlıların toprağa karışmasını sağlar. Madde döngüsü tamamlanmış olur. Ayrıştırıcı canlılar da tüketicidir.Hazır beslenir. Besin zincirinin her basamağında bulunur. B- Ekoloji Enerji piramidi Besin zincirinin en alt basamağından başlayarak dikey dizilmesiyle ekoloji enerji piramidi oluşur. Ekoloji Piramidi Ekoloji piramidinin özellikleri Aşağıdan yukarıya doğru Aktarılan enerji azalır Yaklaşık %10 u aktarılır Biyokütle azalır. Canlıların toplam kütlesi Canlıların vücudunda biriken zehir miktarı artar. Canlı sayısı azalır. Canlı büyüklüğü artar.Canlı kütlesi artar. Üreticilerden tüketicilere doğru gidildikçe aktarılan ekoloji enerji miktarı azalmaktadır. Her basamakta enerji %10 aktarılır. Enerjinin büyük bir kısmı yaşamsal faaliyetlerde kullanılmaktadır. Canlı yapısında çok az bir kısmı depo edilmektedir. 6. Ünite Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi ==> Besin Zinciri ve Enerji Akışı Kazanımlar Besin Zinciri ve Enerji Akışı Önerilen Süre 2 ders saati Konu / Kavramlar Besin zinciri, besin ağı, üretici, tüketici, ayrıştırıcı, ekoloji piramidi, biyolojik birikim Besin zincirindeki üretici, tüketici, ayrıştırıcılara örnekler verir. a. Parazit besin zincirlerine değinilmez. b. Ekoloji piramitlerinde enerji aktarımı, vücut büyüklüğü, birey sayısı ve biyolojik birikim vurgulanır. A- Besin zinciri Bütün canlıların yaşamsal faaliyetleri için enerjiye ihtiyacı vardır. Canlılar enerji ihtiyacını besinlerle karşılar. Bütün enerjilerin kaynağı güneştir. Güneş ışınları ile gelen enerji fotosentez olayı ile besinlere aktarılır. Canlılar bu enerjinin bir kısmını kullanır, bir kısmını depo eder. Besin zinciri sayesinde bir canlıdan diğer canlıya vücudunda depo ettiği bu enerji aktarılır. Canlılar arasındaki beslenme ilişkilerini gösteren zincire besin zinciri denir. Örnek Ot → Çekirge → Kurbağa → Yılan → Kartal Besin Zincirinin Önemi Besin zincirinde bulunan canlıların azalması diğer canlıları etkiler. Örnek Buğday → Fare → Yılan → Kartal Yılan farelerle beslenmektedir. Yılan sayısında meydana gelecek azalma fare sayısını artırır. Fare sayısındaki artış, buğday sayısını azaltır. Yılan sayısındaki azalma kartal sayısını da azaltır. Beslenme şekillerine göre canlılar üretici, tüketici ve ayrıştırıcı olarak üçe ayrılırlar. 1. Üretici canlılar Ototroflar Kendi besinini kendi yapan canlılardır. Üretici canlılar inorganik maddeler ve güneş enerjisi ile organik maddeye çevirerek besin üretir. Üretici canlılar güneş enerjisindeki enerjiyi kimyasal enerjiye dönüştürür. Üretici canlılarda fotosentez olayının gerçekleştiği klorofil bulunur. Besin zincirinin ilk basamağında her zaman üreticiler vardır. Üretici Canlılar Bitkiler Mavi-yeşil algler Su yosunu Siyano bakteriler Öglena üretici canlılardır. Bazı planktonlar Bitkisel planktonlar 2. Tüketici canlılar Heterotroflar Besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlılardır. İnsanlar ve hayvanlar tüketici canlılardır. Tüketiciler etçil, otçul, hem otçul hem etçil olmak üzere üç çeşittir. Koyun, inek, keçi, zürafa, tavşan, geyik, eşek otçul canlıdır. Kurt, akbaba, kartal, aslan, kedi, kurbağa etçil canlıdır. Ayı, insan, fare, tavuk, kurbağa, serçe, kaplumbağa hem otçul hem etçil hepçil canlıdır. 3. Ayrıştırıcılar Saprofit, çürükçül Ayrıştırıcılar bazı bakteri ve mantarlardır. Küf mantarı, şapkalı mantar, maya mantarı Ölü canlılar ve canlı atıklarını parçalayarak beslenirler. Bu sayede canlıların toprağa karışmasını sağlar. Madde döngüsü tamamlanmış olur. Ayrıştırıcı canlılar da tüketicidir.Hazır beslenir. Besin zincirinin her basamağında bulunur. B- Ekoloji Enerji piramidi Besin zincirinin en alt basamağından başlayarak dikey dizilmesiyle ekoloji enerji piramidi oluşur. Ekoloji Piramidi 1. dereceden tüketiciler kesinlikle etçil olamaz. 2. ve 3. dereceden tüketiciler kesinlikle otçul olamaz. Ekoloji piramidinin özellikleri Aşağıdan yukarıya doğru Aktarılan enerji azalır Yaklaşık %10 u aktarılır Biyokütle azalır. Canlıların toplam kütlesi Canlıların vücudunda biriken zehir miktarı biyolojik birikim artar. Canlı sayısı azalır. Canlı büyüklüğü artar.Canlı kütlesi artar. Not Canlı sayısı ve canlı büyüklüğündeki değişmeler genel olarak verilmiştir, azaldığı durum olabilir. 8. Sınıf Fen Bilimleri Besin Zinciri ve Enerji Akışı TEST - 11. Üretici grubundaki canlılarla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A. Besin zincirinin ikinci halkasında bulunurlar. B. Su yosunları ve bazı bakteriler üretici grubunda yer alır. C. Kendi besinlerini kendileri üretirler. D. Yeşil bitkiler, üretici canlılar grubundadır. Doğru Cevap "A" Besin zincirinin ikinci halkasında bulunurlar. Cevabı Göster Doğru Cevap "A" Besin zincirinin ikinci halkasında bulunurlar. Soru Açıklaması 2. Aşağıda bazı canlılar canlıların üretici ve tüketici olanları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir? A. Üretici canlılar I, II – Tüketici canlılar III, IV B. Üretici canlılar II, III – Tüketici canlılar I, IV C. Üretici canlılar II – Tüketici canlılar I, III, IV D. Üretici canlılar II, IV – Tüketici canlılar I, III Doğru Cevap "C" Üretici canlılar II – Tüketici canlılar I, III, IV Cevabı Göster Doğru Cevap "C" Üretici canlılar II – Tüketici canlılar I, III, IV Soru Açıklaması 3. Bir besin zincirinde bulunan tüketici canlılar ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A. Birinci dereceden tüketiciler, üreticilerle beslenir. B. Ot, et veya hem ot hem de etle beslenebilenleri vardır. C. Üreticilerin artması birinci dereceden tüketicilerin sayısının artmasına neden olur. D. İkinci dereceden tüketiciler besin zincirinin ikinci basamağında yer alır. Doğru Cevap "D" İkinci dereceden tüketiciler besin zincirinin ikinci basamağında yer alır. Cevabı Göster Doğru Cevap "D" İkinci dereceden tüketiciler besin zincirinin ikinci basamağında yer alır. Soru Açıklaması 4. Yukarıda verilen besin zincirinde yer alan X canlısı ile ilgili olarak,I. Kendi besinini kendisi üretebilen üretici bir Bakteri veya mantar Madde ve enerji akışının devamlılığı için hangileri söylenebilir? A. Yalnız I B. I ve II C. II ve III D. I, II ve III Doğru Cevap "C" II ve III Cevabı Göster Doğru Cevap "C" II ve III Soru Açıklaması 5. Yukarıda verilen besin ağındaki canlılardan hangileri birinci dereceden tüketicidir? A. 1 ve 6 B. 2 ve 3 C. 4 ve 5 D. 4 ve 6 Doğru Cevap "B" 2 ve 3 Cevabı Göster Doğru Cevap "B" 2 ve 3 Soru Açıklaması 6. Bu besin ağı ile ilgili,I. Fare, çekirge ve tavşan otçul Sincap, hem otçul hem Kartal, sadece tavşanla Serçe, çekirgeyle; çekirge de çimenle hangileri doğrudur? A. I ve II B. II ve III C. III ve IV D. I, II ve IV Doğru Cevap "D" I, II ve IV Cevabı Göster Doğru Cevap "D" I, II ve IV Soru Açıklaması 7. Aşağıda bir besin zinciri besin zincirindeki kertenkelelerin sayısının azalması sonucu;I. ot,II. çekirge,III. şahincanlılarından hangilerinin sayısında artış olması beklenir? A. Yalnız I B. Yalnız II C. I ve III D. I, II ve III Doğru Cevap "B" Yalnız II Cevabı Göster Doğru Cevap "B" Yalnız II Soru Açıklaması 8. Yukarıda bir besin zinciri besin zincirinde verilen canlılarla ilgili,I. Bitkiler kendi besinlerini kendileri üretir. II. Horozlar bitkileri yiyerek Baykuş, yılan ve tilki hayvanlarla hangileri doğrudur? A. Yalnız I B. Yalnız III C. I ve II D. I, II ve III Doğru Cevap "D" I, II ve III Cevabı Göster Doğru Cevap "D" I, II ve III Soru Açıklaması 9. Yukarıda bir besin piramidi örneği besin piramidi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez? A. Bitkilerden kurda doğru aktarılan enerji miktarı artar. B. Bitkilerin sayıca azalması ile koyun ve kurtların sayısı da azalır. C. Koyun ve kurt besin piramidinin tüketici canlılarıdır. D. Bu besin piramidinin tüm basamaklarında ayrıştırıcı canlılar yer alır. Doğru Cevap "A" Bitkilerden kurda doğru aktarılan enerji miktarı artar. Cevabı Göster Doğru Cevap "A" Bitkilerden kurda doğru aktarılan enerji miktarı artar. Soru Açıklaması 10. Aşağıdaki grafikte bir ekoloji piramidinde bulunan canlıların birey sayısı göre, numaralandırılmış canlıların üreticiden tüketiciye doğru sıralanışı hangi seçenekte doğru verilmiştir? A. I – III – II – IV B. II – IV – III – I C. III – II – IV – I D. IV – II – III – I Doğru Cevap "A" I – III – II – IV Cevabı Göster Doğru Cevap "A" I – III – II – IV Soru Açıklaması TEST BİTTİ. CEVAPLARINIZI KONTROL EDİNİZ. TEST HAKKINDA YORUM YAPABİLİRSİNİZ. Kazanımlar Besin Zinciri ve Enerji Akışı Önerilen Süre 4 ders saati Konu/Kavramlar Besin zinciri, üretici-tüketici-ayrıştırıcı, fotosentez ve önemi, fotosentez denklemi, solunum Besin zincirindeki üretici-tüketici-ayrıştırıcı ilişkisini kavrar ve örnekler verir. Bitkilerde besin üretiminde fotosentezin önemini kavrar ve fotosentezin nasıl gerçekleştiğini açıklar. Fotosentezin yapay ışıkta da meydana geldiği vurgulanır. Canlılarda solunumun önemini kavrar ve solunumun nasıl gerçekleştiğini açıklar. a. Fotosentez ve solunumun kimyasal denklemine girilmez. b. Bitkilerin gece ve gündüz solunum yaptığına değinilir. c. Oksijenli ve oksijensiz solunum, evrelerine girilmeden verilir fakat açığa çıkan enerji miktarları sayısal olarak belirtilmez. Besin Zinciri ve Enerji Akışı Bütün canlıların yaşamsal faaliyetleri için enerjiye ihtiyacı vardır. Canlılar enerji ihtiyacını besinlerle karşılar. Bütün enerjilerin kaynağı güneştir. Güneş ışınları ile gelen enerji fotosentez olayı ile besinlere aktarılır. Canlılar bu enerjinin bir kısmını kullanır, bir kısmını depo eder. Besin zinciri sayesinde bir canlıdan diğer canlıya vücudunda depo ettiği bu enerji aktarılır. Besin enerji piramidi Besin zincirinin en alt basamağından başlayarak dikey dizilmesidir. Besin piramidinin özellikleri Aşağıdan yukarıya doğru Aktarılan enerji azalır Yaklaşık %10 u aktarılır Biyokütle azalır. Canlıların toplam kütlesi Canlıların vücudunda biriken zehir miktarı artar. Canlı sayısı azalır. Canlı büyüklüğü artar.Canlı kütlesi artar. Besin zinciri Ekosistemde bulunan canlıların birbirini tüketmesi ile oluşan zincirdir. Örnek Ot –> Çekirge –> Kurbağa –> Yılan –> Kartal Besin zincirinde canlılar üretici, tüketici ve ayrıştırıcı olarak üçe ayrılırlar. 1. Üretici canlılar Ototroflar Kendi besinini kendi yapan canlılardır. Bitkiler, mavi-yeşil algler, siyano bakteriler, öglena ototrof canlılardır. Üretici canlılar inorganik maddeler ve güneş enerjisi ile organik maddeye çevirerek besin üretir. Üretici canlılar güneş enerjisindeki enerjiyi kimyasal enerjiye dönüştürür. Besin zincirinin ilk basamağında her zaman üreticiler bulunur. 2. Tüketici canlılar Heterotroflar Besinlerini dışarıdan hazır olarak alan canlılardır. İnsanlar ve hayvanlar tüketici canlılardır. Tüketiciler etçil, otçul, hem otçul hem etçil olmak üzere üç çeşittir. 3. Ayrıştırıcılar Saprofit, çürükçül Ayrıştırıcılar bazı bakteri ve mantarlardır Küf mantarı, şapkalı mantar, maya mantarı. Ölü canlılar ve canlı atıklarını parçalayarak beslenirler. Bu sayede canlıların toprağa karışmasını sağlar. Madde döngüsü tamamlanmış olur. Ayrıştırıcı canlılar da tüketicidir. Üreticilerden tüketicilere doğru gidildikçe aktarılan besin enerji miktarı azalmaktadır. Her basamakta enerji %10 aktarılır. Enerjinin büyük bir kısmı yaşamsal faaliyetlerde kullanılmaktadır. Canlı yapısında çok az bir kısmı depo edilmektedir. Fotosentez Karbondioksit + Su ======> Besin + Oksijen Fotosentez Üreticilerin klorofilinde güneş enerjisi yardımıyla su ve karbondioksit kullanarak, besin ve oksijen üretilmesine fotosentez denir. Fotosentez yapan canlılar Yeşil bitkiler, öglena, mavi-yeşil algler, siyano bakteriler. Fotosentezde oksijenin kaynağı sudur. Besinin kaynağı karbondioksittir. Fotosentezi etkileyen faktörler 1. Karbondioksit Fotosentez için karbondioksit olmalıdır. Karbondioksitin artması fotosentez hızını artırır. Ancak belirli bir noktadan sonra hız artmaz. 2. Su Fotosentez için bitkinin yeterli miktarda su alması gerekir. 3. Işık Fotosentez de ışığın çok kaliteli olması gerekir. Yapay ışık kaynaklarında da fotosentez yapılabilir, fakat çok fazla ışığa ihtiyaç vardır. Işığın miktarının artması fotosentezi artırır. Belirli bir noktadan sonra hızı etkilemez. Fotosentez en hızlı mavi ve mor ışıkta, en yavaş yeşil ışıkta gerçekleşir. 4. Sıcaklık Fotosentez için en uygun sıcaklık 25-30 °C arasıdır. Sıcaklığın artması ya da azalması hızı azaltır. Fotosentez ürünleri Fosil yakıtlar, ahşap ürünler, kağıt, kumaş, ilaç, plastik ürünler fotosentezle oluşmaktadır. Solunum Solunum Canlıların besin maddelerini parçalayarak enerji elde etmesidir. Solunum olayı ile besin glikoz parçalanarak enerji ATP ye aktarılır. Oksijenli solunum Besinin oksijen kullanılarak yakılmasıdır. 38 ATP üretilir. Bu olay mitokondri de gerçekleşir. C6H12O6 + 6O2 =======> 6CO2 + 6H2O Besin + Oksijen ======> Karbondioksit + Su Oksijensiz solunum Fermantasyon Besinin oksijen kullanılmadan parçalanmasıdır. Bu olay sitoplazmada gerçekleşir. 2 ATP üretilir. Solunum sonucunda etil alkol, laktik asit ya da asetik asit üretilir. Maya hücreleri, bazı bakteriler ve zorunlu durumlarda bitki ve hayvan hücrelerinde de görülür.

8 sınıf besin zinciri ve enerji akışı